Gia Phú (Theo Viện Hàn lâm Sức khoẻ gia đình Hoa Kỳ, Tensiometre)

Việc tự đo huyết áp ở nhà và lưu lại số liệu mỗi lần đo sẽ giúp bạn và bác sĩ của bạn theo dõi được những thay đổi xảy đến với huyết áp của bạn một cách sát sao. Từ đó bác sĩ của bạn có thể biết được tác dụng điều trị của loại thuốc trị huyết áp mà bạn đang sử dụng.

Bạn cần dụng cụ nào để đo huyết áp?

Để có thể tự đo huyết áp ở nhà, bạn nên sắm một máy đo cổ điển (máy đo khí áp hộp - aneroid monitor), hoặc một máy đo điện tử (digital monitor). Máy đo huyết áp cổ điển có 2 phần: một túi hơi cao su có gắn đồng hồ áp lực hay cột thuỷ ngân và một ống nghe. Có 2 loại máy đo huyết áp điện tử: loại máy bơm bằng tay (bán tự động) và loại máy bơm tự động.

Ưu – nhược điểm của máy đo huyết áp cổ điển

Ưu điểm của máy đo huyết áp cổ điển là dễ di chuyển từ nơi này đến nơi khác, máy có kèm ống nghe, dễ sử dụng và giá thành rẻ, khoảng 20 – 30 USD (315.000 – 472.000 VND)/chiếc.

Nhược điểm của máy là cấu tạo phức tạp, dễ bị hỏng dẫn đến thiếu chính xác. Máy đo huyết áp cổ điển không phù hợp với những người thính giác không tốt vì cần phải sử dụng ống nghe để nghe tim.

Ưu – nhược điểm của máy đo huyết áp điện tử

Vì dễ sử dụng nên máy đo huyết áp điện tử được sử dụng rộng rãi trong dân chúng. Người đo huyết áp có thể dễ dàng đọc được các thông số huyết áp vì chúng được hiển thị trên màn hình. Thậm chí, một số máy còn có chức năng in ra những thông số này. Máy điện tử khác với máy cổ điển ở chỗ túi hơi được gắn liền với bộ phận điện tử, tự động xử lý những dữ kiện. Ngoài ra máy còn cho biết thêm nhịp tim. Vì thế máy rất phù hợp với những người có cơ quan thính giác kém.

Nhược điểm của máy điện tử là tính chính xác thay đổi theo sự vận động của cơ thể và nhịp tim. Máy cần năng lượng (pin) mới có thể hoạt động. Một số mẫu chỉ thiết kế cho sử dụng tay trái. Đặc biệt, giá thành của máy tương đối cao.

Để chắc chắn máy bạn mua có hoạt động tốt hay không, hãy nhờ một người trong nghề kiểm tra giúp. Trong quá trình sử dụng, mỗi năm bạn nên kiểm tra máy một lần. Nên bảo dưỡng và cất giữ cẩn thận. Đừng để các ống của máy bị xoắn khi cất giữ và tránh xa những nơi có nhiệt độ cao. Kiểm tra định kỳ các ống xem có bị nứt hoặc thủng không.

Để sử dụng máy có hiệu quả, hãy nhờ bác sĩ hoặc y tá hướng dẫn. Việc sử dụng đúng cách máy đo huyết áp sẽ giúp bạn và bác sĩ của bạn thu được những kết quả tốt trong việc điều trị huyết áp.

Có nên dùng máy đo huyết áp ở ngón/cổ tay?

Theo Uỷ ban phối hợp quốc gia về cao huyết áp Hoa Kỳ (JNC) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đối với máy đo huyết áp điện tử, chỉ nên sử dụng loại băng quấn cánh tay, không nên sử dụng cổ tay và ngón tay vì kết quả không chính xác. Cách đo này rất nhạy cảm đối với tư thế và thân nhiệt của bạn.

Bạn phải làm gì trước khi đo huyết áp?

·  Nghỉ ngơi ít nhất 3 phút trước khi đo huyết áp (điều này tránh đo được huyết áp tạm thời đang lên cao, thường có sau một chập đi bộ nhanh, hút một điếu thuốc, uống một ly cà phê hay có việc gì đó khiến bạn giận dữ, lo âu hoặc bối rối). Không nói chuyện.

·  Ngồi ở tư thế thật sự thoải mái. Khoanh chân và thẳng lưng.

·  Đặt cánh tay lên bàn hoặc ghế có độ cao ngang tầm tim, ngồi một lúc.

Đo huyết áp với máy đo cổ điển

1. Dùng ngón tay tìm trên lằn xếp của khớp cùi chỏ có nhịp đập của mạch cánh tay. Duỗi thẳng cánh tay bạn sẽ tìm thấy nó ngay bên trong của đầu cơ cánh tay.

2. Đặt túi hơi chung quanh cánh tay sao cho mũi tên trên túi hơi chỉ vào động mạch cánh tay. Để chừa khoảng 1inch (2,54cm) từ lằn xếp cùi chỏ đến bờ dưới của túi hơi. Đừng để vải tay áo nằm dưới túi hơi, nếu không sẽ cho kết quả sai.

3. Đặt ống nghe vào tai cho vừa vặn, thoải mái.

4. Đặt đĩa ống nghe vào giữa tay và băng quấn.

5. Cầm nắm bơm, vặn nút van cho thật kỹ và bơm hơi cho đến khi không còn bắt được mạch cổ tay. Đọc con số này trên đồng hồ và ghi nhớ. Điều này gợi ý cho bạn phải bơm lên bao nhiêu khi bạn đo huyết áp lần đầu. Bây giờ mở nút van để làm xẹp túi hơi cho đến khi đồng hồ chỉ áp lực chỉ số 0.

Bắt đầu đo:

6. Thổi căng nhanh băng quấn bằng cách bóp quả bóng cao su sao cho áp lực lên quá 30mmHg từ con số khi nãy bạn ghi nhớ khi mạch cổ tay không còn bắt được. Hãy thực hiện thao tác này thật nhanh vì nếu không kết quả đo được sẽ không chính xác.

7. Bơm hơi lên con số đã định, sau đó xả ra từ từ cho áp lực xuống khoảng 2 – 3 mm/giây, ghi nhớ các con số khi bạn nghe thấy tiếng tim đập đầu tiên và tiếp tục nghe cho đến khi nghe tiếng đập sau cùng. Tiếng đập đầu tiên là huyết áp tâm thu (số trên) và tiếng đập sau cùng là huyết áp tâm trương (số dưới). Hãy xả từ từ, nếu nhanh quá bạn không để xác định được huyết áp đâu.

8. Ghi lại huyết áp của bạn, viết chỉ số huyết áp tâm thu trước, chỉ số huyết áp tâm trương sau, ví dụ: 120/80.

9. Nếu muốn đo lại, bạn phải đợi sau 2-3 phút.

Đo huyết áp với máy đo điện tử

1. Quấn băng quanh cánh tay. Bật công tắc điện của máy.

2. Băng quấn sẽ được tự động thổi phồng sau khi bật công tắc điện nếu là máy hoàn toàn tự động, bạn sẽ bóp bóng cao su để thổi phồng băng quấn nếu là máy bán tự động. Sau khi được thổi phồng, băng quấn sẽ được làm xẹp cũng theo cơ chế tự động đã được lập trình trong máy.

3. Hãy nhìn vào màn hình hiển thị để biết chỉ số huyết áp của bạn.

4. Nhấn nút thoát khí để nhả hết khí ra khỏi băng quấn.

5. Nếu muốn đo lại, bạn cũng phải đợi sau 2 - 3 phút.

Khi chọn máy đo huyết áp điện tử bạn nên chọn các loại máy đo huyết áp đã được các tổ chức uy tín kiểm định chất lượng.